Aktualności

Polska fotowoltaika na rozdrożu. Coraz więcej energii, coraz więcej ograniczeń – wnioski z Kongresu PV

Fotowoltaika wchodzi w nową fazę. Branża ostrzega: bez modernizacji systemu energetycznego tempo transformacji może wyhamować. O sytuacji na rynku PV rozmawiali uczestnicy Kongresu PV, który odbył się w dniach 1-2  czerwca w Warszawie.

Rosnąca liczba wyłączeń farm fotowoltaicznych, coraz częstsze ujemne ceny energii oraz problemy z przyłączeniami do sieci stają się dziś jednymi z największych wyzwań dla rynku PV w Polsce. Branża alarmuje, że dalszy rozwój odnawialnych źródeł energii będzie zależał już nie tylko od kosztów technologii, ale przede wszystkim od elastyczności krajowego systemu elektroenergetycznego, rozbudowy sieci oraz rozwoju magazynów energii.

To jedne z głównych tematów, które pojawiają się podczas tegorocznego Kongresu PV organizowanego przez Polskie Stowarzyszenie Fotowoltaiki i Magazynowania Energii.

– Fotowoltaika nie jest już alternatywą dla systemu energetycznego — staje się jego jednym z kluczowych elementów. Rynek wszedł dziś w etap, w którym sama liczba nowych instalacji przestaje być jedynym wyznacznikiem sukcesu – mówi Ewa Magiera.

Branża podkreśla, że po latach dynamicznego boomu prosumenckiego sektor coraz mocniej koncentruje się na dużych projektach przemysłowych, farmach wielkoskalowych oraz integracji instalacji PV z magazynami energii i odbiorem przemysłowym.

Coraz więcej energii, coraz większe problemy systemowe

Jednym z najpoważniejszych problemów rynku stają się dziś ograniczenia pracy instalacji OZE. W okresach wysokiej produkcji energii z fotowoltaiki operatorzy coraz częściej redukują pracę farm PV, a na rynku energii regularnie pojawiają się ujemne ceny.

Dla inwestorów oznacza to spadek przychodów oraz rosnącą niepewność biznesową.

– Rosnąca skala nierynkowego redysponowania oraz coraz częstsze występowanie ujemnych cen energii stają się dziś jednym z największych wyzwań dla sektora PV w Polsce. To przekłada się na pogorszenie bankowalności nowych projektów oraz większe ryzyko inwestycyjne – ocenia Ewa Magiera.

Według branży problem nie wynika z nadmiaru OZE, lecz z niewystarczającej elastyczności systemu elektroenergetycznego, opóźnień w rozbudowie sieci oraz zbyt wolnego rozwoju magazynów energii i mechanizmów zarządzania popytem.

Magazyny energii stają się koniecznością

Sektor fotowoltaiczny coraz wyraźniej przesuwa się dziś w kierunku projektów hybrydowych łączących farmy PV z bateryjnymi magazynami energii (BESS).

Jeszcze kilka lat temu magazyny były traktowane głównie jako rozwiązanie przyszłościowe. Dziś – jak podkreśla branża – coraz częściej stają się warunkiem utrzymania rentowności nowych inwestycji.

Możliwość magazynowania energii pozwala ograniczać straty wynikające z wyłączeń instalacji, przenosić sprzedaż energii na godziny wyższych cen oraz świadczyć usługi systemowe. To poprawia ekonomikę projektów i zwiększa ich atrakcyjność dla sektora finansowego.

Banki coraz dokładniej analizują dziś odporność projektów na zmienność rynku energii, ryzyko redysponowania oraz ekspozycję na ujemne ceny. Znaczenia nabiera także możliwość integracji farm PV z magazynami energii.

Branża krytykuje część nowych przepisów

Istotnym tematem Kongresu są również zmiany regulacyjne dotyczące przyłączania instalacji OZE do sieci.

Przedstawiciele branży pozytywnie oceniają część działań związanych z wdrażaniem dyrektywy RED III, jednak podkreślają, że największe bariery nadal pozostają nierozwiązane. Chodzi przede wszystkim o ograniczoną dostępność mocy przyłączeniowych, przewlekłość procedur administracyjnych oraz brak stabilności regulacyjnej.

Krytycznie oceniane są także niektóre zmiany w ustawie Prawo energetyczne dotyczące nowych zasad przyłączeń do sieci.

Według branży część przepisów może zwiększyć ryzyko inwestycyjne, szczególnie dla małych i średnich inwestorów z polskim kapitałem. Wątpliwości budzą m.in. dodatkowe zabezpieczenia finansowe, szerokie kompetencje operatorów systemów oraz nowe opłaty związane z procedurą przyłączeniową.

OZE, centra danych i przemysł

Jednym z ważniejszych tematów tegorocznego Kongresu będzie również rosnące zapotrzebowanie na energię ze strony centrów danych, przemysłu, transportu i ciepłownictwa.

Branża wskazuje, że rozwój nowych sektorów gospodarki może w przyszłości pomóc zagospodarować nadwyżki energii produkowanej przez odnawialne źródła.

Program SAFE i local content

W dyskusjach podczas Kongresu pojawia się również szerszy kontekst europejskiej konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego. Zdaniem uczestników transformacja energetyczna coraz częściej postrzegana jest nie tylko jako projekt klimatyczny, ale również element budowy odporności gospodarczej i strategicznej niezależności Europy.

– Jeśli chodzi o energetykę, można by pomyśleć na poziomie europejskim nad jakimś odpowiednikiem SAFE, ale dla energetyki. Czyli potraktowaniem energetyki jako elementu bezpieczeństwa kontynentu, razem z takimi elementami jak local content czy badania prowadzone na miejscu, w Europie. Jako budowę odporności i konkurencyjności kontynentu – powiedział Grzegorz Onichimowski, prezes Polskich Sieci Elektroenergetycznych.

Coraz większe znaczenie dla inwestorów ma nie tylko cena i parametry technologii, ale także pochodzenie komponentów oraz dostępność lokalnego zaplecza serwisowego. W obliczu rosnących wymagań dotyczących bezpieczeństwa energetycznego i odporności łańcuchów dostaw, kryteria związane z local content stają się jednym z istotnych elementów oceny projektów fotowoltaicznych.

– Jeszcze kilka lat temu kluczowym kryterium była przede wszystkim cena. Dziś inwestorzy coraz częściej pytają o pochodzenie komponentów, lokalny serwis i udział krajowych dostawców w projekcie. To efekt rosnącej świadomości, że bezpieczeństwo energetyczne zaczyna się od bezpiecznego i stabilnego łańcucha dostaw – wskazuje Marek Pokrzywka, Dyrektor Farm PV w CORAB.

W programie wydarzenia znalazły się także zagadnienia dotyczące finansowania projektów OZE, nowych modeli biznesowych, agrowoltaiki, bezpieczeństwa inwestycji oraz wpływu farm PV na bioróżnorodność i odbudowę ekosystemów.

Zdaniem przedstawicieli sektora fotowoltaika staje się dziś nie tylko elementem transformacji energetycznej, ale również jednym z filarów nowoczesnej gospodarki i bezpieczeństwa energetycznego kraju.