Strefa Wiedzy

Technologia fotowoltaiczna w obszarze instalacji przemysłowych mierzy się z dwoma wyzwaniami: rozchwianiem dobowych cen energii oraz znacznym „odklejeniem” średniej ceny profilu fotowoltaicznego od średniej ceny energii. Co więcej, oba te zjawiska wzajemnie się wzmacniają, pogarszając ekonomikę generacji PV.

W polskim systemie elektroenergetycznym problemy te stały się wyraźnie widoczne około trzech lat temu. W krajach europejskich, w których dynamiczny rozwój fotowoltaiki rozpoczął się około pięć lat wcześniej, pojawiły się proporcjonalnie wcześniej. Biorąc pod uwagę tempo rozwoju PV w Polsce, ich wystąpienie było nieuniknione. Niestety, niewystarczająco wykorzystano doświadczenia tych krajów, aby ograniczyć skalę problemu. Dotyczy to zarówno działań legislacyjnych i rozwoju sieci, jak i przygotowania spółek obrotu do stosowania bardziej złożonych kontraktów offtake.

Istotą takich kontraktów jest zarządzanie generacją – zarówno fizyczne, jak i ekonomiczne – określane mianem „revenue stackingu”. Model ten został zauważony przez większość rynku, doceniony przez część uczestników, a pionierzy próbują już stosować go w praktyce. Ryzykowne byłoby jednak założenie, że jego powszechne wdrożenie doprowadzi do niemal automatycznej samoregulacji systemu. Najprawdopodobniej tak się nie stanie.

Poniżej przedstawiam powody, dla których pełna samoregulacja jest mało prawdopodobna, oraz szanse dla branży PV wynikające z rozwoju modelu revenue stacking.

1. Magazyny energii jako element systemu

Z biznesowego punktu widzenia przyrost zasobu magazynów energii napotka naturalny poziom nasycenia. W racjonalnym horyzoncie czasowym powstanie zasób magazynowy, który znacząco wypłaszczy dobowy profil generacji energii oddawanej do sieci, a dokładniej – lepiej skoreluje wytwarzanie ze zużyciem w skali systemu. Poziom ten ustali się tam, gdzie magazyny będą nadal osiągały zauważalne zyski z arbitrażu cenowego.

Pozostaje jednak pytanie, czy po osiągnięciu takiego „nasycenia magazynami” cena profilu PV znacząco zbliży się do średniej ceny energii. Moim zdaniem jedynie częściowo. Nadal pozostanie istotny „korytarz” cenowy, stanowiący wynagrodzenie magazynów za dostosowywanie profilu generacji do zapotrzebowania systemu. Ocenę trafności tej tezy pozostawmy ekspertom rynku energii.

Oznacza to, że samo pojawienie się odpowiednio dużego zasobu magazynów energii, funkcjonujących jako odrębne instalacje, powinno poprawić ekonomikę farm fotowoltaicznych typu stand-alone, które nadal będą mogły funkcjonować w modelu pay-as-produced. Nie jest to jeszcze revenue stacking, lecz efekt obecności dużego komponentu magazynowego w systemie.

2. Instalacje hybrydowe i revenue stacking

Znacznie bardziej zaawansowanym rozwiązaniem jest instalacja hybrydowa PV + magazyn energii, przyłączona do sieci jako jeden obiekt. To rozwiązanie wprost realizuje ideę revenue stackingu i może pozwolić na kształtowanie generacji w formie quasi-baseloadu, co stanowi fundamentalną zmianę ekonomiki technologii fotowoltaicznej.

Generacja nie musi przyjmować postaci idealnie płaskiego „paska”. Kluczowe jest uzyskanie przewidywalnego profilu dostaw energii. Dzięki temu energia z fotowoltaiki może, do pewnego stopnia, ponownie stać się „handlowalna” w długoterminowych kontraktach cPPA.

Takie rozwiązanie wymaga jednak szczegółowej analizy przedinwestycyjnej oraz jednoznacznego określenia celu inwestycji, czyli sposobu dostarczania i sprzedaży energii. Dopiero temu celowi powinien być podporządkowany projekt instalacji.

W naszej strefie geograficznej produkcja PV ma charakter silnie sezonowy. Magazyn zoptymalizowany pod kształtowanie dziennego baseloadu w sezonie słonecznym musi zimą generować przychody w zupełnie inny sposób – praktycznie autonomicznie. Nie jest to zagadnienie trywialne, dlatego coraz większą rolę odgrywają wyspecjalizowani dostawcy rozwiązań optymalizacyjnych.

3. Usługi systemowe

Kolejnym elementem stosu przychodowego są usługi systemowe. Trudno je ignorować, jednak równie trudno uznać, że staną się dominującym źródłem przychodów. Ich dostawcą będzie przede wszystkim komponent magazynowy instalacji hybrydowej, dlatego najpierw musi powstać sam układ PV + BESS.

Skuteczne włączenie usług systemowych do modelu aktywnego zarządzania generacją i sprzedażą energii jeszcze bardziej zwiększa znaczenie dostawców rozwiązań optymalizacyjnych.

Konkluzja

Aktywne kształtowanie strumieni dochodowych z generacji PV, wykorzystujące różne elementy revenue stackingu, może umożliwić w Polsce kolejną falę inwestycji fotowoltaicznych – tym razem rozwijanych przede wszystkim w skojarzeniu z magazynami energii. Skala tego rynku może sięgnąć kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu gigawatów nowej mocy zainstalowanej.

Tekst: Łukasza Dylik (ekspert ds. transformacji energetycznej)
Redakcja: Paulina Wojciechowska